• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/uchisarlilardernegi
MEHMET ATILGAN
mehmetatilgan47@gmail.com
UCHİSAR İÇİN-5 (KAPADOKYA UCHİSAR VE OLANAKLAR)(1)
13/11/2012



4000 Yıl öncesi çağlara uzanarak Uçhisar'a ve içinde bulunduğu Kapadokya bölgesine baktığımız zaman tarih sürecinde kesintisiz olarak insanlığın üzerinde yaşadığı geniş bir alan karşılar bizi. Hititler, Asur egemenliği, Persler, Kapadokya Krallığı, Romalılar, Bizans, Karamanoğulları, kısa bir süre de olsa Timurlenk istilası ve Osmanlı hakimiyeti ile bölgede yaşam devam edecektir. Coğrafi ve güncel konumuna baktığımızda ise insanlık tarihinin en eski yerleşim yerlerinden birisi olduğu inancına varırız. Bölgedeki özel şekillerin oluşumunun yirmibeş milyon yıl öncesinden başladığının bilincindeyiz.Yaşamın gereği gereksinimlerin karşılanması için yörede insan eli ile oluşturulan yaşam alanları ise, tarihin derinlerine götürür bizi. Tarih öncesi dönemin yer altı su kanalları, savaklar, doğu batı ipek yolunu kontrol amaçlı inşa edilen yapılar, yer altı şehirleri bu görüşü doğrular niteliktedir.


Persler döneminde (Mö 550-332") KARPATUKA" ; iyi at yetiştirilen bölge olarak anılır. 150 x 170 km' lik bir alanı kaplayan bölge, Çorum'dan Malatya'ya , Tokat'tan Adana'ya geniş bir alanı kapsarken, günümüzde Kapadokya denildiğinde daha çok Niğde, Aksaray, Kırşehir, Kayseri ve Nevşehir illerini kapsayan alan anlaşılmaktadır. Kapadokya'nın merkezi ise Nevşehir'dir. Peribacaları ile ünlü vadilerin yer aldığı kayalık Kapadokya ise Nevşehir, Niğde, Aksaray üçgeni ile sınırlıdır.*


Turizm bilincinin oluşmadığı ve tarihe ilginin sınırlı çevrelerin uğraşı ölçüsünde kaldığı çağlarda fark edilmeyen bölgenin, değerinin bilinmemesi de olağan karşılanmalıdır. Bu gün dünyanın önemli turizm merkezlerinden birisi olan Kapadokya'nın zenginliği; doğal yapısı ve bölgenin değişik noktalarına dağılmış tarihi ve kültürel özelliğidir. Kaya mezarları, Hristiyan dini uygulama mekanları kiliselerin, bir anlamda karşıt dinsel anlayışın simgeleri olarak algılanması, Kapadokya'nın zenginliğine büyük katkı sağlayan bu değerlerin korunmasına en büyük engel teşkil etmiş, farkına varmak zaman içerisinde oluşmuştur. Buna karşın bu gün bile gereğince sahip çıkılmaması geleceğe bu açıdan olumlu bakmamızın önünde engel olarak durmaktadır.


Nevşehir'e sınır komşusu iller; Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Aksaray ve Niğde'dir. Nevşehir'i komşu illerle ; yaşam kalitesi, nüfus, milletvekili sayısı ve kişi başına düşen ortalama gelir açısından karşılaştırdığımız zaman, sanayisi gelişmiş büyük şehir sınıfında yer alan Kayseri dışındaki komşu illerin önünde yol aldığını görürüz:


Yaşam kalitesi: (2009-2010)**


İller -          Gelişmişlik endeksi -         İller arası sıra
------            -------------------------- -     -----------------
Kayseri                    27,16                         12
Nevşehir                 17,76                          37
Kırşehir                   13,91                          55
Niğde                      13,52                         58
Aksaray                  11,23                          66
Yozgat                    10,03                          69

Nüfus artışı ve buna bağlı olarak belirlenen milletvekili sayısı yönünden değerlendirme: (2008 ve 2009 yılları örnek alınmıştır)

İller          nüfus                         yıllık artış (binde)       milletvekili sayısı
---------- --------------------------    ----------------------       ----------------------
Kayseri     1,184,386-1,205,872           17,98                      9
Nevşehir   281,699 - 284,025                8,22                       3
Kırşehir      222,735 - 223,102               1,65                       2
Niğde         338,447 - 339,921               4,35                       3 
Aksaray      370,598 - 376,907             16,88                       3
Yozgat       484,206 - 487,365                6,50                      4
 
Kayseri ve Aksaray'ın nüfus artışının Nevşehir'in önünde yer almasının başlıca nedeni Kayseri için sanayideki gelişmeler, Aksaray için de sanayinin yanında şehrin uluslar arası nitelikli karayolu kavşağı üzerinde yer almasıdır. Nevşehir'in yaşam kalitesi yönünden Aksaray'ı geçmesinin değerlendirmesi yapıldığında ilk akla gelen konu turizm olmaktadır. Ayrıca kişi başına düşen gelir açısından baktığımız zaman (2001 yılı verilerine göre ) ilimizin, bütün komşularının önünde yer aldığını görürüz. Yeniden belirlemenin sonucunda milletvekili sayısı; Kırşehir, Niğde, Aksaray ve Yozgat'ta düşmüş, Nevşehir'de değişmemiştir.


1960'lı yıllara gelinceye kadar Nevşehir'in, küçük çapta denilebilecek ölçülerde ticaret ve nakliyecilikle uğraştığını, ekonomisinin büyük oranda tarıma dayandığını görürüz. Kara ikliminin hüküm sürdüğü sınırlı bir alanda ilkel yöntemlerle verilen mücadele kol gücüne ve kara sabana dayanmakta, ele güne muhtaç olmadan açlık sınırında bir yaşam çok çalışmayı zorunlu kılmaktadır. Bu mücadeleye verilecek en güzel örnek Uçhisar'dır. Narenciye dışında hemen hemen her türlü ürünün sınırlı ve düşük verimli bu topraklarda üretilmeye çalışılması, üstelik hava koşullarının nadiren izin verdiği yıllarda yüzü birazcık gülebilen çalışkan insanının azmi ile başarılması, yeni nesillerin bile bilincinde olan bir konudur. Toprakla savaşmaktan başka bir seçeneği bulunmayan bu insanlarla küçük ama anlamlı destanlar yazıldığı, örnek olabilecek ve dilden dile anlatılan öykülerden anlaşılmaktadır.


İç Anadolu'nun tam ortasında yer alan, kaya kütlelerinin, derin vadilerin kapsadığı alanlardan artan arazilerde üretim savaşımı veren seçeneksiz yöre insanı bölgenin sahip olduğu, bir anlamda can kurtarıcı olanaklarından ve zenginliklerden yoksun kalsa idi günümüzde bizleri hangi manzara karşılardı açıkça bellidir. Kapadokya, komşularının önünde koşuyor ve geleceğe umutla bakabiliyorsa bunu tarihi ve kültürel zenginliklerine, doğal yapısına borçludur diyebiliriz. Yaklaşık 26000 turistik yatak kapasitesine sahip bölge, bu anlamda gelişimini sürdürmekte, yatırımcıların gözlerinin üzerinde olduğu yöre olma özelliğini korumaktadır.


1530 yılında yapılan nüfus sayımında***Niğde ve Aksaray'a bağlı kaza ve nahiyelerin durumu şöyledir:


Niğde : 5750
Aksaray : 5630
UÇHİSAR : 2663
Ürgüp : 1617


1718 tarihinde Damat İbrahim Paşa sadrazam olduğunda bugünkü Nevşehir, Uçhisar nahiyesine bağlı 30 evlik bir köy idi. O zaman adı Muşkara iken Nevşehir'e çevrilmiştir. Aynı yıllarda 34 köy, 19 mezranın Uçhisar nahiyesine bağlı olduğunu görüyoruz.

Bağdat seferinden dönen 4, Murat kendisine hizmeti dokunan, içlerinde Damat İbrahim Paşa'nın babası ve amcasının da bulunduğu bazı kimseleri İstanbul'a saraya götürmüştür.****Damat İbrahim Paşa sadrazam olduktan sonra Nevşehir ile ilgilenmiş, Kurşunlu Cami ve külliyesi onun zamanında yapılmıştır. Bu tarihten sonra sürekli gelişen şehir 1954 yılında vilayet olmuştur.
Uçhisar'ın Nevşehir'e yakın olması sürekli büyüyen vilayetin gölgesinde kalmasına neden olmuştur.


2011 yılında Kapadokya'yı ziyaret eden turist sayısı ikibuçuk milyonu aşarak rekor kırmıştır.***** Tarıma dayalı geçim kabuk değiştirerek turizme yaslanmış, işsizlik yok denecek düzeyde seyrederken, Uçhisar gibi merkezler çevre ilçe ve köylerden gelen çalışanları ile bacasız sanayinin nimetlerinden en önde yararlanan merkezler halini almıştır. Dünya insanının dilinden düşmeyen yöre gün be gün gelişimini sürdürecek, çekiciliği, ziyaret edilme isteğinin canlı tutulduğu bir bölge olma özelliğini hep koruyacaktır.


Bu çizginin yukarı doğru akması kuşkusuz yöre insanının değerlerine sahip çıkmasına bağlıdır. Ulusal politika ne kadar sağlıklı yürütülse de çözüm yöre insanının anlayışında ve sahiplenmesinde olacaktır.

Bölgenin yıldızı ve dikkat çekici merkezi olan Uçhisar için ne yapılabilir, geleceğe bakış ve hizmetler açısından ilgili kurum ve hemşerilerimize düşen görevler neler olmalıdır? Bu konuda her Kapadokyalının, her Uçhisar'lının üzerine düşen sorumluluk kaçınılmaz biçimde önümüzde durmakta tek tek hepimizi bekleyen ve geleceğe bırakılacak bir görev niteliği taşımaktadır. Gelecek yazımızda bu konuları görüş olarak ortaya koymaya çalışacağız.


Mehmet Atılgan
Kasım 2012

 

 

• *Dıctıonnaıre larousse ansiklopedik sözlük.
• ** İllerarası Rekabetçilik endeksi
• *** Başbakanlık arşivi 40,387 ve 455 nolu tabu tahrir defteri
• **** İ. H. Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c.4/ 2, s. 310 ve not 3 , Ahmet Ağın Nevşehir hakkında bilgiler.
• ***** Nevşehir Kültür ve Turizm Müdürlüğü

 

 



1523 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

TEŞEKKÜRLER     15/11/2012 16:04

Mehmet Abi eline sağlık, çok güzel ve faydalı bir çalışma olmuş.
ABDULLAH OKKIRAN

Yazarın diğer yazıları

ÖYKÜLER- 5 (KUTSAL IŞIK) - 03/04/2017
Köylerinin üç tarafı aynı yükseklikte üç dağ ile çevrili idi. Köyden birileri düşündüler
ÖYKÜLER 4 - " ACI HAYAT" - 26/10/2016
İsteksiz bir ruh hali adeta çökmüştü üzerine. Anımsadıkları,bir duygu boşalmasını tetikliyordu.
UÇHİSAR İÇİN - 15 "Masalcı Teyze" - 30/03/2016
“ Bir varmış, bir yokmuş Bunun demesi pek çokmuş Evvel zaman içinde,
ÖYKÜLER -3 (KORKU) - 01/02/2016
Yanında tek dostu olarak bildiği arkadaşı ile söve taşının kenarına oturmuş, sokağın görünen en son noktasında beliren kişileri izliyordu. Arkadaşı her gün olduğu gibi
İZMİR BULUŞMASI- Rüya Gibi - 03/11/2015
Cep telefonunun sadece öngörülebildiği, televizyon yayınlarının siyah beyaz olarak ve programlı yayımlanabildiği yıllardı
OLMAZ OLMAZ -4 (Yeniden Anılar) - 10/06/2015
Dağcılık ya da maraton koşusu denebilir… Zaman, yaşamın sorumlulukları ile baş başa kaldığımız yıllar
TORUN - 20/04/2015
Anne baba, ağabey v.d. yani büyüklerin tamamı, çocuk yaşı denilebilecek çağımızda kişilik oluşumunun gerçekleşmesinde yardımcı ve tamamlayıcı öğelerdir diyebiliriz
KAYGI VE UMUT - 28/01/2015
Kar atıştırıyordu. Öncesi yağmurla başlayan, sonrasında her bir tanesi kolayca seçilebilen tiftmiş pamuk yumakçıkları.
UÇHİSAR İÇİN (14) - KALANLAR VE GİDENLER - 26/11/2014
Yıllar öncesi yaşananlar anılar olmuş, unutulanlar yok artık ama unutulmayanlar hayal dünyamızı süsler dururlar
 Devamı